Altın Elma Domates: Tarihi ve Merak Edilen Bilgiler
Altın Elma Domates olarak bilinen domatesin kökenini, farklı dönemlerdeki adlarını ve mutfak kültüründeki yerini keşfedin; tarihine yakından bakın.
Domates, mutfaklarda yalnızca lezzeti ve canlı rengiyle değil, geçmişten bugüne uzanan ilginç hikâyesiyle de öne çıkıyor. Altın Elma Domates adıyla da bilinen bu ürün, farklı çeşitleri ve kullanım alanlarıyla sofraların en çok tercih edilen malzemeleri arasında bulunuyor.
Sofra Dergisi’nin Temmuz 2019 sayısı için domatesi merkeze alan altı farklı tarif hazırlanmıştı. Çalışmada, kapak tarifi olan Domatesli Kabak Spagetti’nin yanı sıra farklı renk ve boyutlardaki çok sayıda domates kullanılarak görsel açıdan zengin bir sunum oluşturuldu. Projenin düzenlemesini Selma Şen üstlenirken fotoğraflar Erkin Ön tarafından çekildi.
Domatesin tarihçesine ilişkin bilgiler, tariflerin akışını bölmemesi amacıyla ayrı bir anlatımla ele alındı. Hazırlanan tariflerin de kendi bölümlerinde paylaşılması planlandı.
Domatesin kökeni ve farklı adları
Patlıcangiller familyasına dahil olan domatesin ana vatanı Güney ve Orta Amerika’dır. İlk olarak Peru ve Meksika’da yetiştirildiği belirtilen domates, İspanyol kaşifler aracılığıyla Avrupa’ya taşındı. Bolivya ve Peru’da doğal olarak yetişen bu ürünün, İnka ve Maya toplulukları tarafından yemeklerde kullanıldığı aktarılıyor.
Aztekler domatese “tomoti” adını veriyordu. İtalyanlar ise ilk yetiştirildiği dönemlerdeki sarı renginden esinlenerek ona “pomodoro”, yani “altın elma” adını verdi. Fransa’da kullanılan ilk adlardan biri de “aşk elmaları” anlamındaki “pommes d’amour” oldu.
Domatesin çiğ tüketilebildiğinin anlaşılması, onu meyve mi yoksa sebze mi olduğu tartışmasının merkezine taşıdı. Haşlanarak ya da kızartılarak tüketilmesinin yanı sıra sos ve salça haline getirilen domates, bu sayede yılın farklı dönemlerinde mutfaklarda kullanılmaya devam etti.
Anadolu’da kullanılan ilk domates türünün “kavata” adı verilen yeşil bir çeşit olduğu ifade ediliyor. Domates, geçmişte “Frenk badincanı” adıyla da anılmış.
Vitamin ve besin değeri bakımından yararlı kabul edilen domates, mevsiminde tüketildiğinde kendine özgü aromasını daha belirgin biçimde ortaya çıkarıyor. Yemeklere renk ve tat katan bu ürünü mevsiminde değerlendirmek, tazeliğinden en iyi şekilde yararlanmayı sağlıyor.
