Düşük Çalışan Bağlılığı Küresel Ekonomiye 10 Trilyon Dolar Kaybettiriyor
Düşük çalışan bağlılığı, küresel ekonomiye 10 trilyon dolara mal oluyor. İşte bunun sebepleri ve çözümleri.
Çalışanların sağlık sorunları, stres ya da tükenmişlik nedeniyle işe gelmemesi (absenteizm) kadar, işte bulundukları halde verim gösterememeleri (presenteizm) de şirketler için önemli bir maliyet oluşturuyor. Gallup’un 2026 Küresel İş Yeri Raporu’na göre, düşük çalışan bağlılığının küresel ekonomiye maliyeti 10 trilyon doları buluyor.
Şirketler, çalışan maliyetlerini hesaplarken genellikle maaş, yan haklar ve işe alım giderlerine odaklanıyor. Ancak sağlık sorunları ve iş yerindeki stres gibi faktörler, çalışanların verimliliğini doğrudan etkileyen önemli unsurlar arasında yer alıyor. Absenteizm ve presenteizm, iş dünyasında göz ardı edilen maliyetler ve verimlilik kayıplarını beraberinde getiriyor. Wellbees’in CEO’su Melis Abacıoğlu, 24-30 Haziran Dünya Esenlik Haftası kapsamında yaptığı açıklamada, şirketlerin çalışan bağlılığını artırmaları ve bu kayıpları azaltmaları için bazı önerilerde bulundu.
“Presenteizmin Maliyeti Beklenenden Fazla”
Abacıoğlu, “Bir çalışanın işe başlarken zihnini kaygılardan arındırabilmesi, kendini güvende hissetmesi ve potansiyelini tam olarak ortaya koyabilmesi, günümüz iş dünyasında verimliliği artırmanın en önemli adımıdır. Ancak özellikle iş yükü artan ve ekonomik kaygılarla boğuşan çalışanlardan tam performans beklemek gerçekçi değil. Bu durumun küresel ekonomiye ve şirketlere maliyeti ise tahmin edilenden çok daha ağır. Gallup’un 2026 Küresel İş Yeri Raporu’na göre, çalışan bağlılığı 2025’te %20’ye gerilemiştir. Düşük bağlılığın küresel ekonomiye maliyeti 10 trilyon dolar, yani küresel GSYH’nin yaklaşık %9’u olarak hesaplanıyor. Wellbees olarak yaptığımız araştırmalar, Türkiye’de bu bağlılığın %10’lara kadar düştüğünü gösteriyor. Deloitte’un 2024’te yayımladığı araştırmaya göre, Birleşik Krallık’ta kötü ruh sağlığının işverenlere yıllık maliyeti 51 milyar sterlin ve bunun büyük bir kısmı, yaklaşık 24 milyar sterlinle presenteizmden kaynaklanıyor” şeklinde konuştu.
Absenteizm ve Presenteizmi Azaltmanın Yolları
Çalışan esenliğini iş stratejisinin merkezine koyan ve stres ile tükenmişliği etkin bir şekilde yöneten şirketlerin, bağlılığı artırırken büyük finansal riskleri de önleyebileceğine dikkat çeken Abacıoğlu, absenteizm ve presenteizmi azaltacak bazı önerilerde bulundu.
1. Psikolojik Güvenlik Sağlayın: Çalışanların tükenmişlik ya da stres hissettiklerinde bunu yöneticileriyle rahatça paylaşabilecekleri bir kültür oluşturun. Presenteizmin en büyük tetikleyicisi, çalışanın ‘halsiz ya da yetersiz görünürsem işimi kaybederim’ kaygısıdır. Yöneticilerin, performans odaklı liderlikten empati odaklı liderliğe geçişini sağlayacak eğitimler düzenleyin.
2. Esenliği Veri ile Yönetin: Çalışan esenliğini bir ‘iyi niyet’ projesi olmaktan çıkarıp, veri ile yönetilen bir süreç haline getirin. Şirket içindeki absenteizm oranlarını, çalışan memnuniyeti verilerini düzenli olarak takip edin. Geliştirilmiş araç setleri ile stresin veya tükenmişliğin hangi departmanda arttığını erken tespit ederek önleyici çözümler geliştirin.
3. Bağlantıyı Kesme Hakkını Kurumsallaştırın: Hibrit ve uzaktan çalışma modellerinde mesai saatlerinin belirsizleşmesi, uzun vadede çalışanların işten kopmasına neden olabiliyor. Şirketinizde bağlantıyı kesme hakkı politikalarını netleştirerek, mesai saatleri dışındaki iletişimleri sınırlandırarak çalışanlara alan tanıyın.
