El Hafîz: Allah’ın Koruyup Gözeten İsmi
El Hafîz, Allah’ın kâinattaki düzeni koruyan, kullarını gözeten ve bütün davranışları kayda geçiren ismini ifade eder.
El Hafîz, Arapçada korumak ve muhafaza etmek anlamındaki hıfz kökünden türeyen bir isimdir. Bu isim, Allah’ın kâinattaki hiçbir varlığı gözetiminden uzak bırakmamasını, tabiatta kurduğu dengeyi sürdürmesini ve bütün varlıkları kendi düzeni içinde korumasını ifade eder. Evrenin işleyişinde her unsurun diğer canlı ve cansız varlıklarla uyum içinde bulunması, El Hafîz isminin tecellilerinden biri olarak değerlendirilir. Bu denge bozulduğunda ise varlıklar birbirine zarar vermeye başlar; Kur’an, bu bozulmada insanın sorumluluğuna dikkat çeker.
Canlıların hayatta kalmasını sağlayan içgüdü ve reflekslerin doğuştan verilmesi de ilahi korumanın bir göstergesidir. İnsan, bedensel varlığının yanı sıra kalbini şüphe ve vesveselerden, aklını yanılgılardan, hayatını da bozulma ve sapmalardan korumaya muhtaçtır. Ailesinin, vatanının, malının ve inancının güvenliği için Allah’ın himayesine sığınır. Çünkü Allah’ın koruduğuna kimse zarar veremez; O’nun koruması bulunmadığında ise hiçbir tedbir kesin güvence sağlayamaz.
İnsan, karşılaşabileceği tehlikeleri önceden düşünebildiği için güvenlik ihtiyacını diğer varlıklardan daha güçlü hisseder. Ancak gerçek koruyucunun Allah olduğunu bilmek, kişiyi geçici güçlere boyun eğmekten kurtarır. Allah’ın himayesine yönelmek, insanın şahsiyetini ve onurunu korumasının temel yollarından biridir.
Allah, insanı doğru yoldan uzaklaşmaması için vicdan ve vahiy ile desteklemiştir. İlk insandan itibaren gönderilen ilahi rehberlik, iyi ile kötüyü ayırt etmeye ve nefsin baskısını dengelemeye yardımcı olur. Bununla birlikte insan, kendisine sunulan bu yardımı reddedip kendi başına hareket etmeyi de seçebilir. Allah’a yönelerek istikametini koruyan kişiler ise El Hafîz isminin koruyucu tecellisine mazhar olurlar.
El Hafîz’in koruduğu değerler
İnsanlığın bilim, düşünce, iyilik ve doğruluk adına oluşturduğu birikimin nesilden nesile aktarılması da ilahi muhafazanın bir sonucu olarak görülür. Hakikati korumak yalnızca onu öğrenmekle sınırlı değildir; doğru anlaşılması, gerektiğinde savunulması ve güvenilir biçimde aktarılması da gerekir. Bunun için sağlam bir akla, dengeli bir karaktere ve manevi tehlikelere karşı dirençli bir iradeye ihtiyaç vardır.
El Hafîz isminin Kur’an’da geçtiği ayetlerin Mekke döneminin ağır şartlarında indirilmiş olması, insanın kendisini en güçsüz hissettiği zamanlarda Allah’ın korumasına daha güçlü biçimde yönelmesi gerektiğini hatırlatır. Zorlukların arttığı ve karşı tarafın çok güçlü göründüğü dönemlerde ilahi himayeye güvenmek, mümin için önemli bir dayanaktır.
El Hafîz: Her şeyi kaydeden ve gözeten
El Hafîz ismi yalnızca koruyup saklamayı değil, hiçbir şeyi gözden kaçırmadan bilip kaydetmeyi de kapsar. Bu yönüyle isim, ahirette yeniden diriliş ve hesapla doğrudan ilişkilidir. İnsan, yaptığı davranışların yanı sıra niyetlerinin de Allah’ın bilgisi ve gözetimi altında olduğunu bildiğinde daha dikkatli ve sorumlu yaşamaya çalışır. Böyle bir bilinç, kişiye öz denetim kazandırır; iyilikleri artırıp kötülüklerden uzak durmasına yardımcı olur.
Bu isimle ahlaklanan kişi, kendisine emanet edilen her şeyi korumaya özen gösterir. Hayatını, beden ve akıl sağlığını, dinini, ailesini ve malını koruduğu gibi sorumluluğu altındaki insanların haklarına da sahip çıkar. Kendi güvenliğini sağlama çabasının başkalarına zarar vermemesi gerektiğini bilir; herkesin hakkını kendi hakkı kadar değerli kabul eder.
İyilik ve kötülük adına yapılan hiçbir davranışın kaybolmayacağına inanan insan, hayatını buna göre düzenler. Kur’an’ın işaret ettiği üzere korunması gereken değerleri, aile sorumluluğunu, iffeti, emaneti, ibadetleri ve toplumsal dayanışmayı gözetmeye çalışır. El Hafîz isminin bilinci, insanı hem Allah’ın korumasına sığınmaya hem de kendisine emanet edilenleri titizlikle muhafaza etmeye yöneltir.
