El Halil Eski Şehir’de yerleşim baskısı büyüyor
El Halil Eski Şehir’de ticari binaların çatılarına yerleştirilen yapılar, Filistinli esnafın geçim kaynakları ve bölgenin kimliği üzerindeki baskıyı artırdı.
İsrailli yerleşimciler, 29 Ekim’de işgal altındaki Batı Şeria’nın El Halil Eski Şehir bölgesindeki ticari binaların çatılarına yeni prefabrik yapılar yerleştirdi.
Yaklaşık 20 yeni yerleşim birimine ev sahipliği yapması beklenen yapılar, Filistinli esnafın dükkânlarının üzerinde kuruldu. Bölgede yaşayanlar ve aktivistler, bu adımın Eski Şehir’in Filistinli kimliğini değiştireceğini belirtiyor.
65 yaşındaki Yusef el-Hatib, babasından devraldığı terzi dükkânında yaklaşık 60 yıldır çalışıyor. Babasının da yaklaşık 80 yıl önce aynı iş yerinde çalışmaya başladığını söyleyen el-Hatib, çatısına yerleşim birimi kurulan dükkânını açık tutmayı sürdürüyor.
El-Hatib, “Bu dükkân benim ve ailemin geçim kaynağı. Çocuklarımı büyütmemi ve eğitimlerini sağlamamı mümkün kıldı” dedi.
El Halil Eski Şehir’de yerleşimci varlığı 1978’e uzanıyor. Uluslararası hukuka göre yasa dışı kabul edilen yerleşimlerde yaklaşık 500 kişinin yaşadığı belirtilirken, Filistinliler yerleşimlerin zamanla El Halil’in tamamına yayılmasından endişe ediyor.
Yerleşimcilerin çatıları kullanmaya başlaması, Şellale Caddesi çevresindeki Filistinli işletmeleri de etkiledi. Eski Şehir’in ana girişlerinden biri olan cadde, Filistinlilere kapatılan Şüheda Caddesi’nin yanında bulunuyor.
Şüheda Caddesi, 1994’te İbrahimi Camii’nde namaz kılan 29 Filistinlinin İsrailli bir yerleşimci tarafından öldürülmesinin ardından Filistinlilere kapatıldı. Sonraki dönemde pazarların ve sokakların erişime kapatılması, bölgedeki ticari hayatı daha da sınırladı.
El-Hatib, dükkânının üzerindeki yerleşimciler nedeniyle korku yaşadığını ancak babasından kalan mirası korumak istediğini söyledi. “Bu, babamdan aldığım bir miras ve dükkânın üzerindeki yerleşimcilerden ve karşılaşabileceğimiz tehditlerden korkmama rağmen onu korumaya ve sahip çıkmaya devam edeceğim” ifadelerini kullandı.
Dört çocuğu üniversitede okuyan Bader el-Daur et-Tamimi de dükkânının çatısının yerleşimciler tarafından kullanılmaya başlandığını anlattı. Et-Tamimi, bir gün dükkânına erişimini ve çocuklarının eğitim masraflarını karşılayan tek gelir kaynağını kaybetmekten korkuyor.
Et-Tamimi, dükkân sahiplerinin tehditler nedeniyle iş yerlerini ertesi gün açıp açamayacaklarını bilemediğini belirterek, “Buradaki varlığımız yalnızca işle ilgili değil; burası babalarımızın ve dedelerimizin evi, tarihimizin bir parçası” dedi.
67 yaşındaki Adil Mustafa eş-Şuyuki de babasından devraldığı dükkânda yaklaşık 50 yıldır çalışıyor. Mahalledeki her köşeyi ve esnafı tanıdığını söyleyen eş-Şuyuki, yıllar içinde pazarların kapatılmasına ve mahalle girişlerine askeri kapılar konulmasına tanık olduğunu aktardı.
İsrail makamlarının Filistinli müşterilerin ve dükkân sahiplerinin iş yerlerine ulaşmasını engelleyen kısıtlamalar getirdiğini belirten eş-Şuyuki, dükkânını açık tutmanın yalnızca ekonomik bir zorunluluk olmadığını ifade etti.
Eş-Şuyuki, çocuklarının da dükkânı işletmesini istediğini belirterek, “Kısıtlamalara rağmen burada direniyoruz ve dükkânlarımızı terk etmek istemiyoruz. Başıma bir şey gelirse çocuklarıma gelip dükkânı açmalarını, açık kalmasını ve onu terk etmememizi söyledim” diye konuştu.
Yerleşim karşıtı aktivist ve Yerleşimlere Karşı Gençlik grubunun kurucusu İsa Amro, gelişmeleri 1994’teki İbrahimi Camii saldırısı ve sonrasında El Halil’de yapılan düzenlemelerle birlikte değerlendiriyor.
Amro’ya göre, 1994 öncesinde Eski Şehir’de sebze, kümes hayvanı, deve ve marangozluk ürünlerinin satıldığı canlı bir pazar bulunuyordu. Saldırının ardından İsrail güçlerinin Filistinlilere yönelik kısıtlamaları, bu ticari yapıyı değiştirdi.
1997 tarihli El Halil Protokolü, kenti H1 ve H2 olarak iki bölgeye ayırdı. Kentin yaklaşık yüzde 80’ini oluşturan H1’de sivil ve güvenlik sorumluluğu Filistin Yönetimi’ne bırakılırken, Eski Şehir’in de içinde bulunduğu H2’nin güvenlik denetimi İsrail’de kaldı.
Amro, yerleşimcilerin Filistinli mahallelerin arasında yaşadığı H2 bölgesinde hareket ve erişim kısıtlamalarının sürdüğünü söyledi. Eski belediye binasının ele geçirilmesi, binanın çatısına askeri mevzi kurulması ve Arapça cadde adlarının İbranice adlarla değiştirilmesinin de bölgedeki baskının parçaları olduğunu aktardı.
Amro, “Yerleşimciler daha önce belirli alanlarla sınırlıydı ancak bugün 1994’ten beri kapalı bölgelerin dışına, Eski Belediye binasına ve ticari mülklerin çatılarına doğru genişliyor” dedi. Bu kısıtlamaların Filistinlileri bölgeden uzaklaştırmayı ve yerleşimci varlığını büyütmeyi amaçladığını savundu.









