Ukrayna Savaşı’nda Dronların Rolü: Yeni Bir Dönem Başlıyor

Ukrayna Savaşı’nda dronların etkisi artarken, yeni otonom sistemler cephedeki dengeyi değiştiriyor.

Ukrayna’daki çatışmaların başlamasından birkaç yıl önce, Berkeley Üniversitesi’nde bir bilgisayar bilimi profesörü, Birleşmiş Milletler’de “Slaughterbots” adını taşıyan kısa bir film göstermişti. Bu filmde, yüz tanıma teknolojisiyle donatılmış küçük dronların, insanları otonom bir şekilde takip ettiği görülüyordu. O dönemde birçok kişi bu durumu, Black Mirror tarzı bir teknolojik distopya olarak değerlendirmişti. Ancak birkaç yıl sonra, bu film gerçekliğin gerisinde kalmış gibi görünüyor.

Ukrayna savaşının büyük bir kısmında dronlar, zırhlı araçları imha etmek, topçu ateşini yönlendirmek veya düşman hareketlerini izlemek için destek silahları olarak kullanılıyordu. Ancak bu dönem hızla geride kalıyor. Şimdi, milyonlarca üretilen ucuz dronlar, özel olarak tek tek askerleri hedef alıp öldürmek amacıyla tasarlanıyor.

Forbes’ta yer alan habere göre, Rus askeri kanalları, termal görüş, tanıma sistemleri ve insan bedenine doğrudan uzaktan patlayıcı mermi ateşleyebilen mühimmatlarla donatılmış Ukrayna FPV dronları konusunda uyarılarda bulunuyor. En çok korku yaratan detay ise, bu dronların ölümcüllüğü artırmak için nereye saldıracaklarını öğrenme yeteneği.

Belirli kişileri “avlayan” küçük otonom cihazlar fikri artık sadece teknolojik distopyalara ait değil; cephedeki savaşın bir parçası haline gelmeye başladı.

Devasa Hava Av Sahası

Bu devrim, cephenin geniş alanlarının “ölüm bölgeleri” haline dönüşmesine neden oldu. Yani, herhangi bir insan hareketi dakikalar içinde havadan tespit edilip yok edilebilen koridorlar oluştu. Ukrayna, bu taktikleri özellikle Kostyantynivka ve Chasiv Yar gibi şehirlerin çevresinde geliştirdi. Bu bölgelerde, küçük Rus birlikleri, savunma hatlarına yaklaşmadan çok önce tespit edilebiliyor.

Sonuç olarak, Rusya’nın klasik savaş doktrinleri açısından yıkıcı bir etki oluştu. Büyük zırhlı konvoylar ve mekanize saldırılar artık fazla görünür ve savunmasız hale geldi. Moskova ise kendi “dron koridorlarını” oluşturmaya çalışıyor ve küçük operatör ekiplerini bodrumlara, yıkılmış binalara ya da ağaçlık alanlara sızdırarak yerel hava hâkimiyeti sağlamaya gayret ediyor.

Bu durum, savaşın artık yalnızca toprak kontrolü ile sınırlı olmadığını, her askerin başının birkaç metre üzerindeki gökyüzünün kontrolünün de savaşın belirleyici unsuru haline geldiğini gösteriyor.

Asıl Teknolojik Sıçrama

Yeni sistemlerde en önemli unsur, patlayıcı yükün büyüklüğünden ziyade, bu yükleri yönlendiren zekâdır. Birçok Ukrayna FPV dronu, elektronik karıştırma nedeniyle operatörle bağlantı koptuğunda bile saldırıya devam edebilen otonomi modülleriyle donatılmıştır. Batılı şirketler ve sivil geliştiriciler, ticari dronları hedefe kilitlenip otomatik takip edebilen akıllı mühimmatlara dönüştüren uygun fiyatlı kitler geliştirmiştir.

Geçmişte bu otonomi daha çok araçlara karşı kullanılırken, şimdi piyadeye yönelik bir tehdit haline gelmiştir. Bazı modeller, hedefe doğrudan çarpmadan belirli bir mesafeden korumayı delip öldürebilen EFP tipi şekillendirilmiş patlayıcı mühimmatlar kullanmaktadır. Bu durum, cephede yaygınlaşan birçok doğaçlama savunmayı etkisiz hale getiriyor.

Askerler için sorun şu: Saklanmak artık hayatta kalmayı garanti etmiyor. Dronlar, izlemeye devam edebiliyor, doğru anı bekleyebiliyor ve bir zayıflık tespit ettiğinde saldırabiliyor.

“Slaughterbots” Gerçek Oluyor

Profesör Stuart Russell, 2017’de “Slaughterbots” kısa filmini, otonom dronların belirli kişileri öldürebileceğine dair bir uyarı olarak yayımlamıştı. O dönemde bu film, askeri yapay zekâ konusunda etik tartışmaları başlatmak için tasarlanmış bir fütüristik abartı gibi görünüyordu. Ancak dokuz yıl sonra, benzerlikler, sahada savaşanlar için bile rahatsız edici bir hal almaya başladı.

Rus askerleri, bilim kurgu filmlerini andıran karşı önlemler geliştiriyor: Tanıma sistemlerini yanıltmak için maske takmak, kaskları yem olarak fırlatmak, başlarını engellerin arkasına saklamak veya termal takibi önlemek için tamamen hareketsiz kalmak gibi yöntemler kullanıyorlar. Bu takıntı, büyük bir psikolojik değişimi yansıtıyor. Yüzyıllar boyunca bir asker, siper, zırh veya mesafe kullanarak kendini düşman ateşinden korumaya çalışabiliyordu. Ancak şimdi birçok savaşçı, yukarıdan kendisini sürekli izleyen bir kameranın varlığını hissediyor ve bu kamera, ne zaman saldıracağına ve muhtemelen ölümcül sonuç almak için nereye vuracağına karar verebiliyor.

Endüstriyel ve Algoritmik Savaş

Rusya’nın en büyük korkusu, Ukrayna’nın kitlesel üretim, otonomi ve hassasiyeti daha önce görülmemiş bir ölçekte birleştirmesidir. Kiev, yılda milyonlarca FPV dronu üretmeyi hedefliyor ve bu da savaşın matematiğini tamamen değiştiriyor. Nispeten ucuz bir dron, askerleri yüzde 80’e yakın isabet oranlarıyla takip edebiliyorsa, insan kaybı endüstriyel boyutlara ulaşmaya başlıyor.

Bu nedenle Rusya, kendi dron koridorlarını oluşturmaya, önleyici sistemler konuşlandırmaya ve daha büyük birlikleri hareket ettirmeden önce yerel hava sahasını yoğun biçimde doldurmaya çalışıyor. Ancak Ukrayna, özellikle optik sistemler, otonom navigasyon ve hava önleme teknolojilerinde hem miktar hem de teknolojik gelişmişlik açısından avantajını koruyor.

Donbas’ta görülen durum, yalnızca dron savaşının taktiksel bir evrimi değil, aynı zamanda binlerce yarı otonom makinenin tek tek insanları tespit etmek, takip etmek ve ortadan kaldırmak için sürekli bir yarışa girdiği yeni bir savaş biçiminin doğuşudur.