Şiir Postdijital Çağa Karşı Direniş Gösteriyor mu?

Gökhan Tunç, yeni kitabı “Şiirin Direnci” ile postdijital çağda Türk şiirinin varlığını sorguluyor. Kitap, dijital teknolojilerin hayatımızdaki yerini ve bunun şiir üzerindeki etkilerini ele alıyor.

Postdijital çağ, dijital teknolojilerin yeniliğini yitirdiği ve hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline geldiği bir dönemi tanımlıyor. Bu dönemde yalnızlık, dikkat dağınıklığı ve anlam krizleri gibi sorunlar daha belirgin hale geliyor. Tunç, bu bağlamda şiirin, insanın içsel duygularını ve derinliklerini yansıtan bir sanat dalı olarak var olup olamayacağını sorguluyor.

Kitabında yapay zeka, sosyal medya şiiri, metaverse, pop art ve transhümanizm gibi kavramların Türk şiiri ile ilişkisini irdeleyen Tunç, şiiri güncel kavramlar üzerinden yeniden yorumlama çabasını sürdürüyor. “Şiirin Direnci” başlığı, okuyucuları şiirin bu çağda hâlâ yaşayıp yaşamadığına dair düşünmeye sevk ediyor.

Şiir, dijital çağda en hızlı adapte olan yazılı sanat türlerinden biri oldu. Geleneksel basılı ortamlardan dijital platformlara geçiş, sahte şiirlerin ortaya çıkmasına yol açtı. Tunç, kitabında sosyal medyada paylaşılan şiirlerin bağlamından koparılması ve yanlış atıflar gibi sorunlara dikkat çekiyor. Bu noktada, “Sosyal Medyada Şiir Paylaşımlarına Ne Kadar Güvenebiliriz?” sorusunu gündeme getiriyor.

Yapay zeka tarafından üretilen şiirlerin insan yaratıcılığı ile karşılaştırılması da Tunç’un kitabında önemli bir yer tutuyor. Anadolu Üniversitesi’nde gerçekleştirdiği bir deneyde, yapay zekâ tarafından yazılan şiirlerin katılımcılar tarafından insan yapımı olarak algılanma oranı yüksek çıktı. Bu durum, yapay zekânın belirli şiir geleneklerini taklit etme yeteneğini ortaya koyuyor.

Tunç, yapay zekanın şiir yorumlama yeteneğini de sorguluyor. Yapay zekâ, şiirleri analiz edebilirken, bu yorumların insan duygusunu yansıtıp yansıtamayacağı konusunda belirsizlikler mevcut. Yapay zekânın oluşturduğu yorumların, insanlığın ortak dijital hafızasının bir sentezi olduğu belirtiliyor.

Kitabın ilerleyen bölümlerinde, metaverse kavramının şiir üzerindeki etkileri ele alınıyor. Tunç, metaverse’in şiiri daha etkileşimli ve üç boyutlu bir deneyime dönüştürme potansiyeline sahip olduğunu savunuyor. Ancak bu dönüşüm, görsel şiir gibi yeni eğilimleri de beraberinde getiriyor.

Son olarak, Gökhan Tunç, kaos teorisi bağlamında Necatigil’in “Karışık Tarife” şiirini yorumlayarak, şiirin düzeninin farklı okumalara açık olduğunu vurguluyor. Tunç’un çalışmaları, postdijital çağda şiir eleştirisine yeni bir bakış açısı kazandırmayı hedefliyor.

Gökhan Tunç’un “Şiirin Direnci” adlı eseri, Ötüken Neşriyat tarafından Haziran 2026’da yayımlandı.