Hürmüz Boğazı’ndaki Gerginlik Petrol Fiyatlarını Zirveye Taşıdı
Hürmüz Boğazı’nın kapanması, petrol fiyatlarını 14 ayın zirvesine taşıdı. Uzmanlar, bu durumun piyasalarda büyük etkileri olacağını belirtiyor.
Orta Doğu’da artan askeri gerginlik, küresel enerji arzını ve finans piyasalarını derinden etkiledi. Hafta sonu gerçekleştirilen hava saldırıları sonrasında, Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, petrol fiyatlarını 14 ayın en yüksek seviyesine taşıdı.
Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık %30’unun geçtiği kritik bir su yolu olarak öne çıkıyor. Tahran’ın geçişlere izin verilmeyeceği yönündeki açıklamaları ve bölgedeki gemilere yönelik saldırılar, bu önemli geçidin adeta kilitlenmesine neden oldu. Hürmüz Boğazı’ndan yapılan sevkiyat, dünya deniz yoluyla taşınan petrol ticaretinin büyük bir kısmını oluştururken, aynı zamanda sıvılaştırılmış doğalgaz ticaretinin de önemli bir bölümünü kapsıyor.
Deniz trafiği izleme sistemleri, saldırı korkusu ve sigorta sorunları nedeniyle boğazın her iki tarafında birçok tankerin beklediğini bildiriyor. Dünyanın önde gelen konteyner taşımacılık şirketlerinden Maersk, güvenlik gerekçesiyle Hürmüz Boğazı ve Süveyş Kanalı’ndaki geçişleri durdurduğunu duyurdu. Ayrıca, Uluslararası Denizcilik Örgütü, tüm denizcilik şirketlerine bu bölgeden uzak durma çağrısında bulundu.
Rystad Energy uzmanları, günlük 15 milyon varil ham petrolün pazara ulaşımının engellendiğine dikkat çekerek, gerginliğin devam etmesi durumunda petrol fiyatlarında daha sert artışların kaçınılmaz olacağını belirtiyor. Erken işlemlerde Brent petrolü, %13 oranında artış göstererek varil başına 82 dolara kadar yükseldi. Türkiye’nin kullandığı Brent petrol ise %6’lık bir artışla varil başına 78,29 dolara ulaştı.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik gerçekleştirdiği saldırılar, bölgedeki gerilimi daha da artırarak, ABD WTI ham petrol vadeli işlemlerinin varil başına 75 doların üzerine çıkmasına neden oldu. Bu durum, sekiz ayın en yüksek seviyesine ulaşarak %10’luk bir artış gösterdi.
Hürmüz Boğazı’ndaki güven ortamının sarsılması ve petrol sevkiyatlarının riske girmesi, fiyatların hızla yükselmesine yol açtı. Uzmanlar, bu artışın akaryakıt fiyatlarına da yansımasını bekliyor.
ABD’den gelen açıklamalar, operasyonların hedeflerine ulaşana kadar dört hafta sürebileceğini belirtiyor ve piyasalardaki uzun süreli kriz endişelerini artırıyor. Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’nin ağzında yer alan ve Orta Doğu’daki petrol ve LNG üretimini dünya pazarlarına bağlayan stratejik bir geçit olarak büyük bir öneme sahip.
Bu dar su yolu, dünya günlük petrol tüketiminin yaklaşık %20’sinin (yaklaşık 20 milyon varil) geçtiği bir noktada bulunuyor. Özellikle Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Kuveyt ve İran’ın önemli miktarda petrolünü ve Katar’ın sıvılaştırılmış doğalgazını uluslararası pazarlara ulaştırıyor. Hürmüz Boğazı’ndan yapılan sevkiyatların büyük bir kısmı, Asya ülkelerine, özellikle de Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore’ye yönlendiriliyor.
Şu ana kadar İran’ın tehditlerine rağmen Hürmüz Boğazı’nda herhangi bir kapanma yaşanmamış durumda. Ancak piyasalardaki belirsizlik, yatırımcıları güvenli limanlara yönlendirdi ve altın fiyatları da %2,8 artışla ons başına 5 bin 397 dolara çıkarak rekor kırdı. Asya piyasaları, haftaya büyük kayıplarla başlarken, Japon Nikkei endeksi %2,4, Çin CSI 300 endeksi ise %0,6 değer kaybetti. Wall Street’in de haftaya olumsuz bir açılış yapması bekleniyor.
