600 Binden Fazla Eser Dijital Kimlik Kazandı
Kültür ve Turizm Bakanlığı, 600 binden fazla eseri dijital kimliklendirme projesi ile koruma altına aldı.
Kültür ve Turizm Bakanlığı, tarihi eserlerin korunması ve sahteciliğin önlenmesi amacıyla 2023 yılında Savunma Sanayii Başkanlığı ile iş birliği içinde başlattığı “Tarihî Eserlerin Güvenliği İçin Kimliklendirme Projesi”ni sürdürüyor.
Bu kapsamda, bakanlığın envanterinde yer alan 600 binden fazla eser, özel olarak geliştirilen, kopyalanması mümkün olmayan ve laboratuvar ortamında yeniden üretilemeyen kimyasal işaretleme yöntemiyle güvence altına alındı. Müze teşhir ve depo alanlarındaki eserlerin büyük bir kısmının kimliklendirilmesi, sahtecilikle mücadelede önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Yapay zeka algoritmaları ile oluşturulmuş, gözle görülemeyen DNA benzeri izler içeren bu teknoloji, eser güvenliğini artırırken, sistemin sağladığı yüksek doğrulama kabiliyeti sayesinde eserlerin takibi daha etkin bir hale getirildi.
Ayrıca, yapay zeka destekli TraceArt sistemi, Türkiye kökenli kültürel varlıkların dünya genelinde izlenmesini sağlıyor. Satış platformları, açık artırmalar ve sosyal medya üzerinden yapılan taramalarla şüpheli eserler tespit edilerek incelemeye alınıyor. Bu durum, sahtecilikle mücadelede yeni bir dönemin başlangıcını işaret ediyor.
Dijital Envanterde Yeni Dönem: MUES
Müzecilik Ulusal Envanter Sistemi (MUES) ile müzecilik alanında kapsamlı bir dijital dönüşüm gerçekleştiriliyor. Türkiye genelindeki müzelerde bulunan kültürel varlıkların envanter bilgileri merkezi bir veri tabanında toplanarak dijital ortamda kayıt altına alınıyor. Bu sayede süreçler daha hızlı, şeffaf ve izlenebilir hale geliyor.
MUES bünyesindeki Komisyon Modülü, kültür varlıklarının müzelere kazandırılması ve değer tespit süreçlerini dijital ortamda yürütürken, Özel Müzeler ve Koleksiyonerler Modülü ile özel koleksiyonlar da ulusal envantere entegre ediliyor.
Kültürel Miras Teknoloji ile Korunuyor
Bakan Ersoy, dijital kimliklendirme uygulaması ve MUES sisteminin Türkiye’nin kültürel mirasının korunmasında teknolojik kapasiteyi artırdığını belirterek, “Bu uygulamalar sayesinde müzelerimizdeki eserlerin güvenliği en üst seviyeye çıkarılırken, sahtecilikle mücadelede de önemli bir mesafe kat edilmiştir.” ifadelerini kullandı.
Bakanlık, “Yapay Zekâ Destekli Kültür Varlığı Tanımlama Projesi” çerçevesinde kullanılan TraceArt sistemi ile internet ortamında Türkiye kökenli kültürel varlıkların izlenmesi, tespiti ve arşivlenmesine yönelik çalışmalarını da sürdürüyor. TraceArt, satış platformları, açık artırmalar ve sosyal medya üzerinden Türk kökenli kültürel varlıkları belirleyerek şüpheli eserleri uzman incelemesine gönderiyor. 2025 yılında aktif hale gelecek sistem, yüzlerce eseri inceleme için işaretledi. Bu sistem, Britanya’dan geri alınan iki 16. yüzyıl İznik çinisinin tespitinde de görev aldı.
