Pasif içicilik çocukları evlerinde dumana maruz bırakıyor
Pasif içicilik Türkiye’de milyonlarca kişiyi etkiliyor; çocuklu hanelerde tütün kullanımı ve çocukların evde dumana maruziyeti alarm veriyor.
Pasif içicilik, sigara kullanmayan milyonlarca kişiyi başkalarının tükettiği tütün ürünlerinden yayılan zararlı maddelere maruz bırakıyor. Dünya genelinde 2,7 milyardan fazla insanın ikinci el tütün dumanından etkilendiği, bu grubun 767 milyonunu 0-14 yaş arasındaki çocukların oluşturduğu belirtiliyor.
Türkiye’deki veriler de özellikle ev içindeki maruziyetin boyutuna işaret ediyor. TÜİK’in son araştırmasına göre hanelerin yüzde 54’ünde sigara, tütün veya puro kullanan en az bir kişi yaşıyor. Bu oran 2022’de yüzde 52, 2023’te ise yüzde 53 olarak kaydedilmişti.
Çocuklu hanelerde risk büyüyor
Çocuk bulunan evlerdeki tablo, pasif içicilik açısından daha büyük bir risk ortaya koyuyor. Türkiye’de 0-17 yaş grubunda en az bir çocuğun yaşadığı ve ev sakinlerinden birinin tütün ürünü kullandığı hanelerin oranı yüzde 26,6’ya ulaşıyor.
TÜİK’in Türkiye Sağlık Araştırması 2025 sonuçlarına göre, 15 yaş ve üzerindeki kişilerin yüzde 30,1’i her gün tütün ürünü kullanıyor. Günlük kullanım oranı erkeklerde yüzde 42,9, kadınlarda ise yüzde 17,5 seviyesinde bulunuyor. Toplam oran 2022’de yüzde 28,3 olarak ölçülmüştü.
2028 için maruziyet hedefi yüzde 20
Sağlık Bakanlığı’nın 2024-2028 Tütün Kontrolü Strateji Belgesi’nde, çocukların ev ortamında dumana maruz kalmasının azaltılması hedefleniyor. Buna göre 13-15 yaş grubundaki öğrencilerde ev içi pasif maruziyet oranının yüzde 44’ten 2028 yılına kadar yüzde 20’ye indirilmesi planlanıyor.
Strateji belgesinde, yasaklı kapalı alanlarda maruziyetin yüzde 45’ten yüzde 35’e, kafe ve kahvehanelerde yetişkinlerin pasif dumana maruz kalma oranının ise yüzde 30’dan yüzde 5’e düşürülmesi öngörülüyor. Bakanlık ayrıca farklı araştırmalarda, Türkiye’deki evlerin yüzde 59,9 ila yüzde 81,5’inde en az bir sigara kullanıcısı bulunduğuna dikkat çekiyor. Bazı çalışmalarda, tütün kullananların yüzde 50 ila yüzde 85’inin çocukların yanında da sigara içtiği görülüyor.
Tütün dumanında binlerce kimyasal bulunuyor
Pasif içicilik yalnızca sigara içen kişinin dışarı verdiği dumandan kaynaklanmıyor. Sigaranın ucundan yayılan ve filtreden geçmeyen duman da çevredeki kişiler tarafından doğrudan solunuyor. Sağlık Bakanlığı, tütün dumanında 4 binden fazla kimyasal madde bulunduğunu; bunların en az 250’sinin zararlı, 50’den fazlasının ise kanserojen olduğunu bildiriyor.
Kısa süreli maruziyetin dahi güvenli kabul edilmediği belirtilirken, gelişimini sürdüren akciğerleri nedeniyle çocukların dumandan yetişkinlere kıyasla daha fazla etkilenebileceği vurgulanıyor. Dünya Sağlık Örgütü de tütün dumanına maruz kalmanın güvenli bir seviyesinin bulunmadığını ve her yıl dünya genelinde 1,6 milyondan fazla sigara içmeyen kişinin ikinci el dumana bağlı nedenlerle hayatını kaybettiğini açıklıyor.
